Wykład profesora Andrzeja Zybertowicza pt. „Sztuczna inteligencja jako zagrożenie dla suwerenności Polaków: Od broni etycznej do… końca świata” zainaugurował cykl warsztatów „Sztuczny człowiek. Lewiatan w epoce sztucznej inteligencji”. Koncentrował się na rosnącym wpływie technologii AI na funkcjonowanie społeczeństw i państw. Profesor, znany m.in. z książek „AI Eksploracja” oraz „Cyber kontra real: Cywilizacja w techno-pułapce”, przedstawił wizję przejścia od stosunkowo „miękkich” form manipulacji do poważnych, egzystencjalnych zagrożeń.

W swoim wystąpieniu omówił kilka kluczowych obszarów ryzyka. Zwrócił uwagę na zjawisko „broni etycznej”, która może paraliżować społeczeństwa szczególnie wrażliwe moralnie. Podkreślił także problem utraty suwerenności intelektualnej – sytuacji, w której społeczeństwa tracą zdolność rozpoznawania rzeczywistych zagrożeń i samodzielnego myślenia. Istotnym wątkiem była również globalna asymetria między państwami uczestniczącymi w wyścigu AI a tymi, które pozostają jedynie jego biernymi obserwatorami.

Profesor ostrzegał przed tzw. „techno nokautem”, czyli scenariuszem, w którym państwa pozbawione niezależności intelektualnej stają się ofiarami kryzysów związanych z rozwojem zaawansowanej sztucznej inteligencji (AGI/ASI). W zakończeniu wskazał, że „koniec świata”, o którym mówi w tytule wykładu, nie musi oznaczać fizycznej zagłady, lecz raczej utratę ludzkiej podmiotowości i kontroli nad rzeczywistością.

Serdecznie zapraszamy na cykl sześciu spotkań prowadzonych przez Mateusza Matyszkowicza.

Czytamy całość Lewiatana jako tekst o naturze człowieka, rozumu i konstrukcji porządku. AI nie jest tematem samym w sobie. Jest testem hobbesowskiej tezy, że rozum jest rachunkiem, a państwo sztucznym ciałem.
Pytanie zasadnicze: jeśli polityka jest konstrukcją, a rozum – obliczaniem, to czy algorytm może stać się suwerenem?

Mateusz Matyszkowicz – filozof, eseista, tłumacz, b. Szef TVP Kultura i B. prezes  TVP. Podczas seminarium o Lewiatanie Hobbsa wraz z uczestnikami warsztatów będzie poszukiwał w klasycznych tekstach zrozumienia przemian współczesnej władzy które symulowane są przez pojawienie się narządzi AI. 

Udział w Seminarium jest bezpłatny – ilość miejsc ograniczona.
Zgłoszenia: lewiatan@csklublin.pl

Spotkanie I: Człowiek jako maszyna, 26 marca 2026 godz. 12.00

Część I, rozdz. 1–6
– myślenie jako ruch
– rozum jako rachunek
– język jako narzędzie konstrukcji

Konfrontacja: czy współczesne modele AI realizują hobbesowską definicję rozumu w czystej postaci?

Spotkanie II: Strach i moralność, 11 kwietnia 2026 godz. 12.00

Rozdz. 10–15
– stan natury
– strach przed śmiercią
– prawa natury jako reguły przetrwania

Czy bezpieczeństwo jest najwyższym dobrem politycznym – i czy systemy predykcyjne są jego logicznym rozwinięciem?

Spotkanie III: Umowa i reprezentacja, 9 maja 2026 godz. godz. 12.00

Rozdz. 16–18
– osoba sztuczna
– reprezentacja
– jedność woli

Czy AI może reprezentować wolę zbiorową? Czy „sztuczny człowiek” Hobbesa był pierwszą teorią systemu informacyjnego?

Spotkanie IV: Język i władza, 10 października 2026 godz. 12.00

Część II (wybrane fragmenty)
– definicja jako akt władzy
– kontrola narracji
– informacja jako suwerenność

AI jako narzędzie językowe – czy to narzędzie, czy współtwórca porządku?

Spotkanie V: Ontologia konstrukcji, 14 listopada 2026 godz. 12.00

– czy Lewiatan jest bytem realnym?
– czy wspólnota jest efektem kontraktu czy natury?
– czy cyfrowe systemy mogą tworzyć ciało polityczne?

Spotkanie VI: Hobbes i jego krytycy, 12 grudnia 2026 godz. 12.00

Aristotle
Leo Strauss
Carl Schmitt

Czy AI to zwieńczenie nowoczesności, czy jej kryzys?

Teksty dodatkowe:

Interpretacje klasyczne
– Leo Strauss, The Political Philosophy of Hobbes
– Carl Schmitt, Lewiatan
– Martin Heidegger, „Pytanie o technikę”

Współczesne konteksty technologiczne:

Nick Bostrom
– Superintelligence
– problem kontroli i ryzyka egzystencjalnego

Yuval Noah Harari
– Homo Deus (algorytmy, „dataizm”)
– Nexus (relacja sieci, informacji i władzy)
– wystąpienie na World Economic Forum w Davos (rola danych i AI w redefinicji podmiotowości politycznej)

Analiza: czy Harari opisuje świat post-hobbesowski, czy radykalizację Hobbesa?

Technologia i suwerenność:

Peter Thiel
– Zero to One (technologia jako akt kreacji porządku)
– wywiady i wystąpienia z ostatnich miesięcy dotyczące zagrożeń apokaliptycznych i figury „antychrysta” jako metafory globalnego porządku technologicznego
Thiel w ostatnich wypowiedziach łączy eschatologię z analizą technologii: ostrzega przed technologicznym totalizmem i quasi-mesjaniczną wizją globalnego systemu kontroli. Zestawiamy to z hobbesowskim pojęciem suwerena jako gwaranta pokoju.

Pytanie: czy technologiczny Leviatan jest gwarantem bezpieczeństwa, czy figurą apokaliptyczną?

Kontrast klasyczny:
Thomas Aquinas, De regno (władza jako porządek ku dobru wspólnemu)
Aristotle, Polityka (ks. I, III)